Bali wordt steeds meer normaal. Tenminste, dat denk ik. Dingen wennen. Ik beweeg mee, ik pas me aan. Maar soms schuurt het ook. Het went, maar nooit helemaal.

Wat ik lastig vind is dat ze ‘het juiste antwoord’ willen geven, precies dat wat je wil horen en dus niet het eerlijke antwoord. Dus dat ze ook een antwoorden als ze het antwoord niet weten. Dat “nee” zeggen onbeleefd is en dat ze daarom maar “ja” zeggen, maar “nee” doen. In het begin, toen ik dit nog niet wist, was het heel verwarrend. Sinds ik weet dat dit is hoe het hier gaat, hoor ik al vaak welke “ja” echt “ja” is en welke eigenlijk “nee”. Maar toch blijft het een beetje wringen en tegennatuurlijk voelen om zo beleefd te zijn dat je niet meer “eerlijk” bent.

Mijn eerste Balinese bruiloft zal mij ook altijd bijblijven. Die is zo anders dan een bruiloft in Nederland. Op het moment dat de trouwceremonie bezig is, is iedereen bezig met iets anders; er wordt gewoon gekookt, mensen praten, er komen mensen en ze gaan ook weer. De Balinese priester zit in zijn eigen wereld, zegt gebeden op en rinkelt met zijn belletje, het lijkt alsof er niemand echt naar luistert. Vaak zit er maar een klein groepje om de ceremonie heen die aan het kijken is of meedoet. Er gebeurt zoveel om je heen op zo’n bruiloft, het voelt chaotisch en toch weet iedereen waar hij/zij mee bezig is. Er is op het moment van trouwen weinig aandacht voor de bruid en bruidegom, en dat blijft toch vreemd vanuit het Nederlandse perspectief waarbij ik gewend ben dat zo’n speciaal moment met aandacht plaatsvindt en iedereen er ook echt bij is.

Het grappige is dat ik inmiddels heel goed met jam karet om kan gaan, totdat het dichtbij komt en ik een afspraak maak met mijn vriend. Dan verwacht ik elke keer weer dat hij op tijd komt, of dat de genoemde tijd ook de juiste tijd is. Maar dan komt jam karet om de hoek kijken en voel ik toch die lichte irritatie of teleurstelling. Mijn verwachting van hem is dus anders dan van andere Balinezen.

Of als ik graag iets af wil spreken voor ’s middags of de volgende dag, dan krijg ik vaak het antwoord “misschien” of “ik beloof niets”. Want hij weet nog niet of hij daar dan wel zin in heeft en hij weet ook dat als hij “ja” zegt of iets belooft dat hij zich daar ook aan moet houden. Maar inmiddels weet ik dus ook dat deze “misschien” vaak een verkapte “nee” is. En toch blijf ik altijd een sprankje hoop houden dat het deze keer anders zal zijn.

Bali wordt steeds meer normaal. Tenminste, dat denk ik. Dingen wennen. Ik beweeg mee, ik pas me aan. Maar soms schuurt het ook. Het went, maar nooit helemaal.

Wat ik lastig vind is dat ze ‘het juiste antwoord’ willen geven, precies dat wat je wil horen en dus niet het eerlijke antwoord. Dus dat ze ook een antwoorden als ze het antwoord niet weten. Dat “nee” zeggen onbeleefd is en dat ze daarom maar “ja” zeggen, maar “nee” doen. In het begin, toen ik dit nog niet wist, was het heel verwarrend. Sinds ik weet dat dit is hoe het hier gaat, hoor ik al vaak welke “ja” echt “ja” is en welke eigenlijk “nee”. Maar toch blijft het een beetje wringen en tegennatuurlijk voelen om zo beleefd te zijn dat je niet meer “eerlijk” bent.

Eten is heel belangrijk in Indonesië. Er staat dan ook altijd eten klaar. “Sudah makan?” (Heb je gegeten?) hoor ik dan ook heel vaak. Het is een vraag die vaak nog eerder komt dan “Apa kabar?” (Hoe gaat het?). Als ik eerlijk zeg dat ik nog niet gegeten heb, wordt er eten aangeboden. Heel lief, maar ook wel lastig. Ik zeg “ja” want “nee” is onbeleefd. Maar soms heb ik gewoon geen honger of net gegeten. En als ik bij mensen ben die zelf niet veel hebben, voelt het ook gek om “ja” te zeggen. Want zij hebben al niet zo veel en dan geven ze ook nog wat aan mij. Waar zit dan m’n grens? Wijs ik af terwijl dat onbeleefd is of accepteer ik terwijl ik weet dat ze niet zo veel hebben? Het blijft lastig, maar inmiddels heb ik mijn weg daar toch wel beter in gevonden. Ik hoef niet te antwoorden met een harde “ja” of “nee”, maar zeg gewoon “sudah” (ik heb gegeten). Dat accepteren ze eerder dan “nee” en voelt voor mij ook minder afwijzend.

Mijn eerste Balinese bruiloft zal mij ook altijd bijblijven. Die is zo anders dan een bruiloft in Nederland. Op het moment dat de trouwceremonie bezig is, is iedereen bezig met iets anders; er wordt gewoon gekookt, mensen praten, er komen mensen en ze gaan ook weer. De Balinese priester zit in zijn eigen wereld, zegt gebeden op en rinkelt met zijn belletje, het lijkt alsof er niemand echt naar luistert. Vaak zit er maar een klein groepje om de ceremonie heen die aan het kijken is of meedoet. Er gebeurt zoveel om je heen op zo’n bruiloft, het voelt chaotisch en toch weet iedereen waar hij/zij mee bezig is. Er is op het moment van trouwen weinig aandacht voor de bruid en bruidegom, en dat blijft toch vreemd vanuit het Nederlandse perspectief waarbij ik gewend ben dat zo’n speciaal moment met aandacht plaatsvindt en iedereen er ook echt bij is.

Meelopen in een ceremonie over straat is ook heel indrukwekkend. Ik heb deze ceremonies al vaak vanaf de kant gezien, wat echt al heel mooi is. Maar op het moment dat je zelf meeloopt heb je nog veel meer echt het gevoel dat je onderdeel bent van de cultuur. De energie is intenser, je zit er echt middenin. Echt een kippenvel momentje.

Het grappige is dat ik inmiddels heel goed met jam karet om kan gaan, totdat het dichtbij komt en ik een afspraak maak met mijn vriend. Dan verwacht ik elke keer weer dat hij op tijd komt, of dat de genoemde tijd ook de juiste tijd is. Maar dan komt jam karet om de hoek kijken en voel ik toch die lichte irritatie of teleurstelling. Mijn verwachting van hem is dus anders dan van andere Balinezen.

Of als ik graag iets af wil spreken voor ’s middags of de volgende dag, dan krijg ik vaak het antwoord “misschien” of “ik beloof niets”. Want hij weet nog niet of hij daar dan wel zin in heeft en hij weet ook dat als hij “ja” zegt of iets belooft dat hij zich daar ook aan moet houden. Maar inmiddels weet ik dus ook dat deze “misschien” vaak een verkapte “nee” is. En toch blijf ik altijd een sprankje hoop houden dat het deze keer anders zal zijn.

Bali wordt anders als je er middenin zit. Het is wennen. Aan sommige dingen pas ik me aan en over sommige dingen blijf ik me verwonderen. Soms schuurt het ook en is het lastig meebewegen in een cultuur die zo anders is dan daar waar je vandaan komt. Het went, maar toch nooit helemaal.

Liefs Inske

Hoe bijzondere dingen zo gewoon geworden zijn. 

Inmiddels ben ik alweer 10 maanden op Bali en de totale teller staat op meer dan 2,5 jaar. De tijd vliegt voorbij. Ongemerkt zijn er heel veel dingen van bijzonder of ongewoon verschoven naar normaal. Hoe aan de andere kant van de wereld, in een totaal andere cultuur, de meest vreemde dingen toch gewoon gaan voelen. Totdat je er weer bewust bij stilstaat hoe mooi of anders iets is. Af en toe stilstaan bij deze gewone dingen, dat mag ik toch nog weer wat vaker doen. Om te beseffen hoe bijzonder Bali eigenlijk is.

Heerlijk op de scooter rondrijden, langs de rijstvelden en door de dorpjes. Wind door de haren. Wat wil je nog meer. Het klinkt heel idyllisch, maar het verkeer op Bali is druk en chaotisch. Verkeer waar ik me gewoon rustig in beweeg. Links inhalen, dan rechts inhalen. Af en toe flink op de rem of om gaten heen manoeuvreren. En vooral belangrijk; voor je blijven kijken, daar gebeurt het allemaal.

Wat wordt er eigenlijk niet vervoerd op de scooter?! Hele gezinnen, matrassen, dieren. En ik? Ik doe ook gewoon lekker mee op z’n Balinees: drie kinderen, een grote plant, een wasrekje, het is niet snel te gek. Maar ik kan me wel voorstellen dat het voor jou heel bijzonder is.

Een praktisch voorbeeld: de stroom die af en toe uitvalt of de waterdruk die ineens helemaal weg is. Soms frustrerend. Maar geen wereldramp natuurlijk. Met een beetje creativiteit en geduld is het ook maar een klein probleempje en vaak is het ook met een paar uurtjes weer opgelost. Even schakelen, en ik ga weer verder.

Hoe het besef van tijd verandert. Heb je een afspraak, je kunt gerust wat later komen. Niemand die er iets van vindt of zegt. En ergens moeten wachten, dat is hier ook heel gewoon. Soms best vervelend, maar ik ben het hier wel normaal gaan vinden en merk dat ik zelf ook steeds meer rek met de tijd. Huh, Inske die rekt met tijd, die liever 10 minuten te vroeg komt dan 5 minuten te laat? Ja, diezelfde Inske, die het eerder heel vervelend vond dat mensen op haar moesten wachten, laat nu mensen op haar wachten. Ik merk dat het geen zin heeft om te blijven hangen in de Nederlandse punctualiteit. Ik kan beter meebewegen en jam karet, de rekbare tijd, omarmen.

Maar ook hoe het leven bij een tropische regenbui even helemaal stil komt te staan en daarna weer verder gaat. Kraampjes zijn soms even dicht en als de zon weer schijnt, komt iedereen gewoon weer tevoorschijn.

Dagelijkse ceremonies, wierook, offertjes op straat en mensen in traditionele kleding. Het typische Bali. Ik stap automatisch over de offertjes heen of rij er netjes omheen. De wierook, die ruik ik vaak al niet eens echt meer. Het is er wel, maar heel onbewust. De gebeden, de muziek, de karaoke die vaak bij ceremonies zijn, het is achtergrondgeluid geworden. Maar als ik weer eens een ceremonie voorbij zie komen onderweg, en er even echt bij stil sta, diep inadem, dan besef ik wel weer; dit is toch wel heel bijzonder. Hoe religie zo verweven is met het leven en zo’n groot onderdeel is van de cultuur. Dit is wat Bali ook Bali maakt.

Hoe bijzondere dingen zo gewoon geworden zijn.

Inmiddels ben ik alweer 10 maanden op Bali en de totale teller staat op meer dan 2,5 jaar. De tijd vliegt voorbij. Ongemerkt zijn er heel veel dingen van bijzonder of ongewoon verschoven naar normaal. Hoe aan de andere kant van de wereld, in een totaal andere cultuur, de meest vreemde dingen toch gewoon gaan voelen. Totdat je er weer bewust bij stilstaat hoe mooi of anders iets is. Af en toe stilstaan bij deze gewone dingen, dat mag ik toch nog weer wat vaker doen. Om te beseffen hoe bijzonder Bali eigenlijk is.

Heerlijk op de scooter rondrijden, langs de rijstvelden en door de dorpjes. Wind door de haren. Wat wil je nog meer. Het klinkt heel idyllisch, maar het verkeer op Bali is druk en chaotisch. Verkeer waar ik me gewoon rustig in beweeg. Links inhalen, dan rechts inhalen. Af en toe flink op de rem of om gaten heen manoeuvreren. En vooral belangrijk; voor je blijven kijken, daar gebeurt het allemaal.

Wat wordt er eigenlijk niet vervoerd op de scooter?! Hele gezinnen, matrassen, dieren. En ik? Ik doe ook gewoon lekker mee op z’n Balinees: drie kinderen, een grote plant, een wasrekje, het is niet snel te gek. Maar ik kan me wel voorstellen dat het voor jou heel bijzonder is.

Een praktisch voorbeeld: de stroom die af en toe uitvalt of de waterdruk die ineens helemaal weg is. Soms frustrerend. Maar geen wereldramp natuurlijk. Met een beetje creativiteit en geduld is het ook maar een klein probleempje en vaak is het ook met een paar uurtjes weer opgelost. Even schakelen, en ik ga weer verder.

De Balinese ‘nieuwsgierigheid’ is de meest bijzondere voor mij. Ik weet niet of ‘nieuwsgierig’ helemaal het juiste woord is. Ging ik van huis weg, dan vroeg de buurvrouw ‘Waar ga je heen?’. Had ik ergens iets gekocht, dan kon het zomaar zijn dat een wildvreemd persoon aan mij vroeg ‘Wat heb je gekocht?’ En misschien nog wel de meest bijzondere vraag ‘Hoeveel huur betaal je voor je huis?’. In het begin wist ik ook niet goed hoe ik hierop moest reageren. Zeg ik het wel of ontwijk ik de vraag? Vinden ze het veel of weinig? Heb ik te veel betaald in hun ogen? Maar ik heb gemerkt, hier zijn dat soort vragen echt heel gewoon. Ze mogen er van mij een mening over hebben, als ze die al hebben. Ik antwoord alsof het de normaalste zaak van de wereld is en daarna gaan we beiden ook weer verder met ons eigen ding.

Hoe het besef van tijd verandert. Heb je een afspraak, je kunt gerust wat later komen. Niemand die er iets van vindt of zegt. En ergens moeten wachten, dat is hier ook heel gewoon. Soms best vervelend, maar ik ben het hier wel normaal gaan vinden en merk dat ik zelf ook steeds meer rek met de tijd. Huh, Inske die rekt met tijd, die liever 10 minuten te vroeg komt dan 5 minuten te laat? Ja, diezelfde Inske, die het eerder heel vervelend vond dat mensen op haar moesten wachten, laat nu mensen op haar wachten. Ik merk dat het geen zin heeft om te blijven hangen in de Nederlandse punctualiteit. Ik kan beter meebewegen en jam karet, de rekbare tijd, omarmen.

Maar ook hoe het leven bij een tropische regenbui even helemaal stil komt te staan en daarna weer verder gaat. Kraampjes zijn soms even dicht en als de zon weer schijnt, komt iedereen gewoon weer tevoorschijn.

Dagelijkse ceremonies, wierook, offertjes op straat en mensen in traditionele kleding. Het typische Bali. Ik stap automatisch over de offertjes heen of rij er netjes omheen. De wierook, die ruik ik vaak al niet eens echt meer. Het is er wel, maar heel onbewust. De gebeden, de muziek, de karaoke die vaak bij ceremonies zijn, het is achtergrondgeluid geworden. Maar als ik weer eens een ceremonie voorbij zie komen onderweg, en er even echt bij stil sta, diep inadem, dan besef ik wel weer; dit is toch wel heel bijzonder. Hoe religie zo verweven is met het leven en zo’n groot onderdeel is van de cultuur. Dit is wat Bali ook Bali maakt.

En misschien is dat wel het gekke. Dat iets wat zo bijzonder is, zo snel onderdeel wordt van de achtergrond. Dat je het pas weer ziet als je er bewust even bij stil gaat staan. Dat mag ik, nu zoveel dingen zo normaal geworden zijn, weer wat vaker even doen.

Liefs Inske

Je landt op Bali. De vliegtuigstand gaat uit en automatisch pak je je telefoon. Even een berichtje naar huis, een taxi bestellen of opzoeken waar je eigenlijk precies naartoe moet.

Alleen… geen internet.

Dat is vaak het moment waarop veel reizigers zich ineens afvragen: hoe werkt dat eigenlijk met een simkaart op Bali? Koop je er eentje op het vliegveld, regel je het vooraf of is een eSIM misschien makkelijker?

In dit artikel leg ik uit hoe internet op Bali werkt, welke simkaart het handigst is voor reizigers en wanneer je je telefoon moet registreren via het IMEI-systeem.

Internet op Bali: simkaart, eSIM of roaming?

Als je naar Bali reist, zijn er verschillende manieren om internet op je telefoon te gebruiken. De meeste reizigers kiezen voor een lokale simkaart, een speciale toeristen-SIM of een eSIM. Ook kun je je Nederlandse simkaart gebruiken met roaming, maar vanwege hoge kosten doen de meesten dat niet. Daarnaast zijn er in Indonesië regels rondom IMEI-registratie als je langer dan 90 dagen blijft.

Welke optie het beste is, hangt vooral af van hoelang je in Indonesië blijft en hoeveel gemak je wilt. Hieronder leg ik de verschillen uit.

Welke simkaart heeft de beste dekking op Bali?

Over het algemeen heeft Telkomsel de beste dekking op Bali en in de rest van Indonesië. Vooral buiten de grotere steden of op kleinere eilanden is het netwerk vaak stabieler dan dat van andere providers.

 XL Axiata en Indosat werken meestal prima in de steden en toeristische gebieden. Tri is vaak de goedkoopste optie, maar heeft soms een iets minder sterke dekking.

Simkaart registreren op Bali

Alle Indonesische simkaarten moeten geregistreerd worden, dit doen ze voor je in de winkel waar je de simkaart koopt en is gratis. Vergeet hiervoor niet je paspoort mee te nemen, zonder geldig ID-bewijs kunnen ze je simkaart niet registreren.

Ben je maximaal 90 dagen in Indonesië, dan is alleen registratie van je simkaart voldoende en kun je je telefoon tijdens het gehele verblijf gewoon gebruiken en hoef je je IMEI niet te registeren. Dit bedoelen ze vaak met de specifieke toeristen-SIM.

eSIM voor Bali: hoe werkt het?

Als je maar kort in Indonesië bent, kan een eSIM soms de makkelijkste oplossing zijn. Je installeert hem vooraf en bent meteen online zodra je landt. Geen gedoe met wachtrijen op het vliegveld, het zoeken naar een simkaart winkel of registratie van je telefoon.

Voordelen eSIM:

• Je bent meteen online
• Geen wachtrijen op het vliegveld bij de simkaarten
• Niet op zoek hoeven naar WiFi
• Alles geregeld voordat je vertrekt

Er zijn verschillende internationale eSIMs voor Indonesië. De meesten werken met het netwerk van Indosat. Helemaal prima in het zuiden van Bali/de grotere steden in Indonesië, maar daarbuiten is het netwerk vaak een stuk minder.

Zelf hoor ik goede ervaringen over Goodbars, vooral omdat deze gebruik maakt van het Telkomsel netwerk. Met KELAPA5 krijg je ook nog 5% korting.

Hoe het werkt:

1. Koop Goodbars e-sim via deze link. Je krijgt een QR code in je mail.
2. Installeer voordat je vertrekt. Je krijgt er een handleiding bij.
3. Kom naar Indonesië.
4. Zet de vliegtuigstand uit en je bent meteen online. Je eerste GB is gratis.

Even alles op een rij

Kort verblijf (tot 90 dagen)

• Koop een tourist SIM (registratie met paspoort) of eSIM (geen registratie)
• Geen IMEI registratie nodig

Lang verblijf (90+ dagen)

• IMEI registreren bij douane
• Daarna onbeperkt lokale sim gebruiken

Voor de meeste reizigers is een lokale simkaart op Bali de goedkoopste optie, terwijl een eSIM vooral handig is als je meteen online wilt zijn zodra je landt en geen gedoe of geregel wilt op het vliegveld.

Blijf je langer dan 90 dagen in Indonesië, dan moet je daarnaast ook je telefoon registreren via het IMEI-systeem. Voor een gewone vakantie is dat meestal niet nodig.

Veelgestelde vragen over internet op Bali

Korte terugblik 

Na een jaar Bali is de voorlopig laatste maand aangebroken. Terugkijkend op het afgelopen jaar is het een ontzettend mooi en waardevol jaar geweest. Een jaar die ik me altijd zal blijven herinneren, die een plekje in mijn hart heeft. Een jaar die me zoveel heeft gebracht op zoveel verschillende vlakken. Het is zeker niet altijd makkelijk geweest en ik heb ook zo mijn dipjes gehad. Veel in mijn hoofd, chaos in m’n gedachten, gedachten vs. gevoel. Maar bovenal kan ik wel zeggen dat het een heel fijn jaar was die mij heel veel heeft gebracht.

Veel Geleerd

Geleerd in de meest concrete vorm door grotendeels buiten te leven en te ontdekken in en met de natuur. Ik voelde me soms net weer een klein kind die spelenderwijs aan het leren was over het leven in de zee en op het strand. Ik heb zeesterren zien bewegen, en ze voelen kromtrekken als je ze oppakt. In principe is het eigenlijk allemaal niet zo anders dan hoe wij in Nederland opgroeien. Ik verzamelde vroeger met mijn beste vriendinnetje pissebedden in de tuin, hier verzamelen de kinderen krabbetjes en zeedieren op het strand en in de zee.

Daarnaast natuurlijk een hele nieuwe taal geprobeerd te leren. Gaandeweg heb ik me steeds beter kunnen redden in het Indonesisch. Kan ik de taal volledig? Nee zeker niet, maar de basis zit er in en in dat wat ik in mijn dagelijks leven hier doe kan ik me daar volledig mee redden.

Ook heb ik veel over mezelf geleerd. Ik ben mezelf tegengekomen, heb over drempels moeten stappen en beren van de weg moeten halen. Ik heb moest leren om te durven vragen. Het Balinese leven is veel meer in het hier en nu en niet in de toekomst, ook dat was weer even schakelen. Ik ben makkelijker en opener geworden. Heb minder moeite met onderwerpen die in Nederland gevoelig liggen, want privacy kennen ze hier niet. Wat in het begin best lastig was. Ze vragen je alles en zeker dingen die je in Nederland niet zomaar aan een vreemde vraagt. Maar ook hier wen je uiteindelijk aan en ga je in mee. Want dat is hoe het hier gaat en als je er tegenin gaat, maak je het jezelf alleen maar lastiger. Het heeft me ook laten zien dat het dus ook echt heel anders kan dan ik gewend ben.

Ik ben flexibeler geworden. Vaker wel dan niet, ging het niet zoals ik vooraf gepland of in gedachten had. Een agenda aan het begin van de week opstellen? Grote kans dat er op maandag alweer geschoven werd. Ik heb leren accepteren dat het gaat zoals het gaat en niet altijd zoals ik dat in mijn hoofd had en dat het ook prima is.

Wat vind ik belangrijk?

Opgegroeid in de Westerse wereld met haar normen & waarden, gebruiken, gewoontes en tradities. Verhuisd naar Bali waar de mensen heel anders in het leven staan. Iets wat me zeker aan het denken heeft gezet. Wat vind ik belangrijk? Welke stukje Nederland is echt onderdeel van mij? Wat zie ik hier op Bali wat ik ook wel heel mooi of belangrijk vind en weer mee kan nemen straks naar Nederland? Want ik heb gemerkt dat het soms ook anders kan en dat dat zeker niet minder is. Sommige dingen ben ik me heel bewust van, maar waarschijnlijk zijn er ook nog heel veel dingen onbewust. En merk ik in Nederland pas hoe anders het weer is.

Vriendschap

Letterlijk afstand nemen van alles wat zo vertrouwd is, heeft me ook aan het denken gezet over vriendschappen. Waarbij sommige vriendschappen juist hechter zijn geworden op afstand. Waarbij je elkaar soms een hele tijd niet spreekt, maar als je elkaar spreekt je voelt dat het goed zit. Ik heb met sommigen juist meer contact gehad dan dat ik in Nederland had. Hoe bijzonder is dat?! In een enkel geval heeft deze letterlijke afstand ook echt afstand gecreëerd in de band en me twijfels gegeven over hoe ik bepaalde vriendschappen weer voort wil zetten in Nederland.

Missen

Heb ik Nederland gemist? Nee, eigenlijk geen seconde. Wel heb ik familie en vrienden in Nederland gemist. Bij mooie momenten, maar ook zeker als het wat minder ging. Dan wil je toch graag bij iemand zijn en even een arm om iemand heen kunnen slaan. Op dit soort momenten heb ik ook zeker getwijfeld. Waarom ben ik ook alweer naar de andere kant van de wereld verhuisd, zo ver bij iedereen vandaan. Het is heel fijn dat we in een tijdperk leven waarin we kunnen videobellen, maar dat is toch wel heel anders dan er echt zijn.

Andersom ga ik Bali zeker missen. Dit voelt al heel anders dan weggaan uit Nederland. Er zijn zoveel meer dingen die ik hier ‘achterlaat’ voor mijn gevoel. Een fijne en relaxte cultuur. Alle mensen die zo vriendelijk en dankbaar zijn, ook al ken je ze niet. Het buitenleven, met een heerlijke temperatuur en waar het altijd warm is. Zo maar even naar het strand kunnen. Mijn biologische klok, waarbij ik nooit een wekker hoef te zetten omdat ik altijd uit mezelf tussen 6:00 uur en 6:30 uur wakker word omdat het dan licht wordt. Het eten, met natuurlijk een gegrild visje als mijn favoriet. En ook bovenal hier de mensen.

Ups, Downs en Twijfels

Het afgelopen jaar is met ups en downs gegaan. Ik heb ontzettend genoten, maar ook heel veel getwijfeld. Waar wil ik nu zijn, maar ook waar wil ik mij echt settelen en mijn leven opbouwen? Ik ben naar Bali gegaan omdat ik dacht dat ik mij hier meer thuis voelde dan in Nederland, maar ben er toch achter komen dat dit het ook niet helemaal is. Wat best veel onrust heeft gegeven. De keuze maken om weer terug naar Nederland te gaan, heeft hierin heel veel rust gegeven.

Alleen, nu het allemaal zo dichtbij komt, zijn er ook zeker weer twijfels. Heb ik wel de juiste keuze gemaakt. Ik weet waarom ik de keuze een half jaar geleden gemaakt heb. En weet ook dat ik het heel eng vond om deze keuze te maken met pas gevolgen in het nieuwe jaar. Ik weet vanuit welke overwegingen, welke angsten en met welke nieuwe uitdagingen. Maar toch weet ik het nu allemaal niet zo zeker meer. Wil ik dit wel echt?

Korte terugblik

Na een jaar Bali is de voorlopig laatste maand aangebroken. Terugkijkend op het afgelopen jaar is het een ontzettend mooi en waardevol jaar geweest. Een jaar die ik me altijd zal blijven herinneren, die een plekje in mijn hart heeft. Een jaar die me zoveel heeft gebracht op zoveel verschillende vlakken. Het is zeker niet altijd makkelijk geweest en ik heb ook zo mijn dipjes gehad. Veel in mijn hoofd, chaos in m’n gedachten, gedachten vs. gevoel. Maar bovenal kan ik wel zeggen dat het een heel fijn jaar was die mij heel veel heeft gebracht.

Veel Geleerd

Geleerd in de meest concrete vorm door grotendeels buiten te leven en te ontdekken in en met de natuur. Ik voelde me soms net weer een klein kind die spelenderwijs aan het leren was over het leven in de zee en op het strand. Ik heb zeesterren zien bewegen, en ze voelen kromtrekken als je ze oppakt. In principe is het eigenlijk allemaal niet zo anders dan hoe wij in Nederland opgroeien. Ik verzamelde vroeger met mijn beste vriendinnetje pissebedden in de tuin, hier verzamelen de kinderen krabbetjes en zeedieren op het strand en in de zee.

Daarnaast natuurlijk een hele nieuwe taal geprobeerd te leren. Gaandeweg heb ik me steeds beter kunnen redden in het Indonesisch. Kan ik de taal volledig? Nee zeker niet, maar de basis zit erin en in dat wat ik in mijn dagelijks leven hier doe kan ik me daar volledig mee redden.

Ook heb ik veel over mezelf geleerd. Ik ben mezelf tegengekomen, heb over drempels moeten stappen en beren van de weg moeten halen. Ik heb moest leren om te durven vragen. Het Balinese leven is veel meer in het hier en nu en niet in de toekomst, ook dat was weer even schakelen. Ik ben makkelijker en opener geworden. Heb minder moeite met onderwerpen die in Nederland gevoelig liggen, want privacy kennen ze hier niet. Wat in het begin best lastig was. Ze vragen je alles en zeker dingen die je in Nederland niet zomaar aan een vreemde vraagt. Maar ook hier wen je uiteindelijk aan en ga je in mee. Want dat is hoe het hier gaat en als je er tegenin gaat, maak je het jezelf alleen maar lastiger. Het heeft me ook laten zien dat het dus ook echt heel anders kan dan ik gewend ben.

Ik ben flexibeler geworden. Vaker wel dan niet, ging het niet zoals ik vooraf gepland of in gedachten had. Een agenda aan het begin van de week opstellen? Grote kans dat er op maandag alweer geschoven werd. Ik heb leren accepteren dat het gaat zoals het gaat en niet altijd zoals ik dat in mijn hoofd had en dat het ook prima is.

Dieren

In de tropen, met de hele dag de deuren open komt er ook van alles binnen wandelen en krijg ik geregeld (on)gewenst bezoek. De hond van de buren vindt het normaal om over de muur te springen door mijn tuin te wandelen en bij de buren aan de andere kant weer over de muur te klimmen. Ooit al wel eens een hond zien klimmen? Nou op Bali kan het.

Ik heb een gekko als huisdier gehad, in de hoek bovenop de keukenkastjes had hij zijn eigen plekje, helaas heeft hij ook weer besloten om te vertrekken. Tjitjaks leven hier altijd, zie je ergens weer iets wegschieten, grote kans dat het een tjitjak was. Alhoewel, die ene keer was het een muis… Toen heb ik wel eventjes gegild haha. Voor spinnen draai ik m’n hand niet meer om, zelfs voor die hele grote niet meer. Waar ik in het begin er alles aan deed om ze het huis uit te vegen, laat ik ze nu lekker zitten.

Wat vind ik belangrijk?

Opgegroeid in de Westerse wereld met haar normen & waarden, gebruiken, gewoontes en tradities. Verhuisd naar Bali waar de mensen heel anders in het leven staan. Iets wat me zeker aan het denken heeft gezet. Wat vind ik belangrijk? Welke stukje Nederland is echt onderdeel van mij? Wat zie ik hier op Bali wat ik ook wel heel mooi of belangrijk vind en weer mee kan nemen straks naar Nederland? Want ik heb gemerkt dat het soms ook anders kan en dat dat zeker niet minder is. Sommige dingen ben ik me heel bewust van, maar waarschijnlijk zijn er ook nog heel veel dingen onbewust. En merk ik in Nederland pas hoe anders het weer is.

Vriendschap

Letterlijk afstand nemen van alles wat zo vertrouwd is, heeft me ook aan het denken gezet over vriendschappen. Waarbij sommige vriendschappen juist hechter zijn geworden op afstand. Waarbij je elkaar soms een hele tijd niet spreekt, maar als je elkaar spreekt je voelt dat het goed zit. Ik heb met sommigen juist meer contact gehad dan dat ik in Nederland had. Hoe bijzonder is dat?! In een enkel geval heeft deze letterlijke afstand ook echt afstand gecreëerd in de band en me twijfels gegeven over hoe ik bepaalde vriendschappen weer voort wil zetten in Nederland.

Mooie tripjes

Met tripjes naar Singapore en Kuala Lumpur heb ik behalve Bali ook weer een klein stukje meer van de wereld gezien. Twee giga steden, in een bepaald opzicht zo hetzelfde, maar ook weer zo anders. Een paar dagen door zo’n stad wandelen en nieuwe dingen ontdekken zijn heel leuk, maar daarna was het ook wel weer heel fijn om terug naar Bali te gaan. Grote steden zijn niet echt mijn ding.

Ook heb ik dit jaar weer een stukje Bali ontdekt, plekjes waar ik nog nooit geweest was. Een regio die ik nog helemaal niet gezien had: Karangasem, Oost-Bali met zowel Amed en Sidemen als uitgangsbasis. Een stukje onontdekt Bali, weinig toerisme en geweldig mooie natuur. Echte aanraders. Maar uiteindelijk ben ik vooral veel in Noord-Bali geweest, want dat was waar ik wilde zijn en wat mijn thuis is.

Missen

Heb ik Nederland gemist? Nee, eigenlijk geen seconde. Wel heb ik familie en vrienden in Nederland gemist. Bij mooie momenten, maar ook zeker als het wat minder ging. Dan wil je toch graag bij iemand zijn en even een arm om iemand heen kunnen slaan. Op dit soort momenten heb ik ook zeker getwijfeld. Waarom ben ik ook alweer naar de andere kant van de wereld verhuisd, zo ver bij iedereen vandaan. Het is heel fijn dat we in een tijdperk leven waarin we kunnen videobellen, maar dat is toch wel heel anders dan er echt zijn.

Andersom ga ik Bali zeker missen. Dit voelt al heel anders dan weggaan uit Nederland. Er zijn zoveel meer dingen die ik hier ‘achterlaat’ voor mijn gevoel. Een fijne en relaxte cultuur. Alle mensen die zo vriendelijk en dankbaar zijn, ook al ken je ze niet. Het buitenleven, met een heerlijke temperatuur en waar het altijd warm is. Zo maar even naar het strand kunnen. Mijn biologische klok, waarbij ik nooit een wekker hoef te zetten omdat ik altijd uit mezelf tussen 6:00 uur en 6:30 uur wakker word omdat het dan licht wordt. Het eten, met natuurlijk een gegrild visje als mijn favoriet. En ook bovenal hier de mensen.

Ups, downs & twijfels

Het afgelopen jaar is met ups en downs gegaan. Ik heb ontzettend genoten, maar ook heel veel getwijfeld. Waar wil ik nu zijn, maar ook waar wil ik mij echt settelen en mijn leven opbouwen? Ik ben naar Bali gegaan omdat ik dacht dat ik mij hier meer thuis voelde dan in Nederland, maar ben er toch achter komen dat dit het ook niet helemaal is. Wat best veel onrust heeft gegeven. De keuze maken om weer terug naar Nederland te gaan, heeft hierin heel veel rust gegeven.

Alleen, nu het allemaal zo dichtbij komt, zijn er ook zeker weer twijfels. Heb ik wel de juiste keuze gemaakt. Ik weet waarom ik de keuze een half jaar geleden gemaakt heb. En weet ook dat ik het heel eng vond om deze keuze te maken met pas gevolgen in het nieuwe jaar. Ik weet vanuit welke overwegingen, welke angsten en met welke nieuwe uitdagingen. Maar toch weet ik het nu allemaal niet zo zeker meer. Wil ik dit wel echt?

Tweede familie

Juist in dat laatste half jaar waarin ik meer rust heb ervaren, heb ik ook veel meer mijn plekje hier gevonden. Een eigen ritme opgebouwd, mijn leven hier meer vormgegeven. Meer mensen leren kennen. Een tweede familie erbij gekregen. Mensen die mij hier zo thuis laten voelen. Iemand die letterlijk zei: ‘Wat van mij is, is ook van jou’. Kinderen die ik op heb zien groeien, baby’s die mij herkennen omdat ik bijna dagelijks langskom. Ik mag alleen nog niet helpen met opruimen en schoonmaken, als ik dat doe, wordt alles me uit mijn handen genomen. Een beetje gast blijf ik blijkbaar toch wel.

Zwevend tussen twee werelden

Met Bali als mijn tweede thuis, blijf ik voor mijn gevoel zweven tussen twee werelden. Met op de ene plek al mijn familie en vrienden en de andere plek waar ik zelf zo op mijn plek zit en inmiddels ook een tweede familie heb. Waarbij ik als ik op Bali ben familie en vrienden mis maar als ik in Nederland ben Bali mis. Het hoofdstuk ‘een jaar Bali’ is geschreven, maar het boek is nog zeker niet dicht.

Liefs Inske

Pagerwesi

De feestdagenperiode begon hier op 19 december met de voorbereidingen voor Pagerwesi, een Balinese feestdag die eigenlijk alleen in het Noorden van Bali gevierd wordt. Ook weer een last minute plan waarbij ik de avond ervoor uitgenodigd werd door een Balinees gezin. Een dag die, nu ik eraan terugdenk, eigenlijk een beetje aanvoelde zoals Kerst in Nederland. Lekker ‘thuis’, samen koken en samen eten. We hebben spelletjes gespeeld en ik heb geholpen met het maken van de offertjes voor de dag erna; Pagerwesi. Heel eenvoudig, niets bijzonders, maar daarom juist ook zo fijn. Me onderdompelen in de Balinese cultuur en hun gebruiken. Dat blijf ik altijd heel bijzonder vinden.

Kerst

Het echte kerstgevoel heb ik dit jaar niet gehad. De zon, de warmte, de Balinese cultuur en het Hindoeïsme dragen niet echt bij aan de kerstsfeer. Kerst en ‘zomer’ gaan voor mij gewoon niet samen. Vond ik het erg? Nee eigenlijk helemaal niet, omdat de kerstsfeer er helemaal niet was, heb ik het ook helemaal niet gemist.

Wel zijn we op eerste Kerstdag met een aantal mensen gezellig uit eten geweest en hebben we genoten van heerlijke gegrilde vis. Geen culinaire, westerse hoogstandjes, maar heerlijk Balinees. En als je me ergens voor wakker kunt maken dan is het wel verse gegrilde vis. Om het dan nog iets Balineser en minder westers te maken, eten we lekker met onze handen. Geen moeilijk gedoe met bestek, een mes krijg je er eigenlijk al bijna nooit bij. De vis gewoon met je handen van de graat af halen en op je bordje van rotan/bamboe? leggen. Een leuk weetje; Balinezen kunnen mijn naam beter onthouden door de naam van deze borden. Die heten namelijk Ingke.

Een klein beetje Nederland was er wel op Bali, want de Top2000 heeft tussen Kerst en Oud&Nieuw toch bijna constant aangestaan.

Oud&Nieuw

Oudejaarsdag begon met een poging tot het bakken van oliebollen die uiteindelijk meer naar brood dan naar oliebollen smaakten. Vooral de kinderen, die nog nooit een echte oliebol hadden gehad, hebben met smaak gegeten van deze creatie. Al kon ik ook niet zeggen dat het echt vies was, het was alleen geen echte oliebol.

Oudejaarsavond heb ik bij een Balinees gezin op z’n Balinees doorgebracht. Koken, eten, drinken en karaoke. Al zul je mij dat laatste nooit horen doen.

Vuurwerk werd hier de laatste weken al geregeld afgestoken. Zeker op 31 december was de hele dag geregeld vuurwerk te horen, maar waar is dat niet?! Zo rond 23:45 uur begon het afsteken van vuurwerk echt toe te nemen. Om 00:00 uur was het 2 tellen nagenoeg stil en daarna werd er weer volop vuurwerk afgestoken. Nu we een aantal dagen verder zijn, horen en zien we nog steeds geregeld vuurwerk.

De Feestdagen op Bali

Geen kou, geen sneeuw, geen korte donkere dagen. Niet met een kop thee en een dekentje op de bank. Geen plannen met de feestdagen die al maandenlang vooruit gepland staan. Geen tweede, derde of zelfs vierde kerstdag. Maar warmte, zon, strand en tropische regenbuien. Elke dag die ongeveer even lang duurt (en ik dus standaard om 6:00 uur wakker ben). Last minute plannen. Maar 1 officiële vrije kerstdag. Zo anders, maar daarom zeker niet minder fijn.  

Vakantie

De schoolvakantie begon hier een weekje eerder dan in Nederland en was op 2 januari ook alweer afgelopen. Het was niet helemaal mijn bedoeling om deze vakantie mee te vieren. Maar zoals het wel vaker gaat, ging het niet zoals ik gepland had. Eigenlijk was dat ook wel heel lekker. Veel op het strand, veel zwemmen, naar het waterpark, helpen met 160 maaltijden maken, spelletjes spelen, samenzijn en lekker eten. Weinig telefoon, weinig foto’s en daardoor ook even een korte (ongeplande) break van social media.

Pagerwesi

De feestdagenperiode begon hier op 19 december met de voorbereidingen voor Pagerwesi, een Balinese feestdag die eigenlijk alleen in het Noorden van Bali gevierd wordt. Ook weer een last minute plan waarbij ik de avond ervoor uitgenodigd werd door een Balinees gezin. Een dag die, nu ik eraan terugdenk, eigenlijk een beetje aanvoelde zoals Kerst in Nederland. Lekker ‘thuis’, samen koken en samen eten. We hebben spelletjes gespeeld en ik heb geholpen met het maken van de offertjes voor de dag erna; Pagerwesi. Heel eenvoudig, niets bijzonders, maar daarom juist ook zo fijn. Me onderdompelen in de Balinese cultuur en hun gebruiken. Dat blijf ik altijd heel bijzonder vinden.

Kerst

Het echte kerstgevoel heb ik dit jaar niet gehad. De zon, de warmte, de Balinese cultuur en het Hindoeïsme dragen niet echt bij aan de kerstsfeer. Kerst en ‘zomer’ gaan voor mij gewoon niet samen. Vond ik het erg? Nee eigenlijk helemaal niet, omdat de kerstsfeer er helemaal niet was, heb ik het ook helemaal niet gemist.

Wel zijn we op eerste Kerstdag met een aantal mensen gezellig uit eten geweest en hebben we genoten van heerlijke gegrilde vis. Geen culinaire, westerse hoogstandjes, maar heerlijk Balinees. En als je me ergens voor wakker kunt maken dan is het wel verse gegrilde vis. Om het dan nog iets Balineser en minder westers te maken, eten we lekker met onze handen. Geen moeilijk gedoe met bestek, een mes krijg je er eigenlijk al bijna nooit bij. De vis gewoon met je handen van de graat af halen en op je bordje van rotan/bamboe? leggen. Een leuk weetje; Balinezen kunnen mijn naam beter onthouden door de naam van deze borden. Die heten namelijk Ingke.

Een klein beetje Nederland was er wel op Bali, want de Top2000 heeft tussen Kerst en Oud&Nieuw toch bijna constant aangestaan.

Oud&Nieuw

Oudejaarsdag begon met een poging tot het bakken van oliebollen die uiteindelijk meer naar brood dan naar oliebollen smaakten. Vooral de kinderen, die nog nooit een echte oliebol hadden gehad, hebben met smaak gegeten van deze creatie. Al kon ik ook niet zeggen dat het echt vies was, het was alleen geen echte oliebol.

Oudejaarsavond heb ik bij een Balinees gezin op z’n Balinees doorgebracht. Koken, eten, drinken en karaoke. Al zul je mij dat laatste nooit horen doen.

Vuurwerk werd hier de laatste weken al geregeld afgestoken. Zeker op 31 december was de hele dag geregeld vuurwerk te horen, maar waar is dat niet?! Zo rond 23:45 uur begon het afsteken van vuurwerk echt toe te nemen. Om 00:00 uur was het 2 tellen nagenoeg stil en daarna werd er weer volop vuurwerk afgestoken. Nu we een aantal dagen verder zijn, horen en zien we nog steeds geregeld vuurwerk.

Mijn verjaardag

Na een aantal (corona) jaren mijn verjaardag niet gevierd te hebben, werd het dit jaar toch wel weer tijd om er een klein beetje aandacht aan te besteden. Dus heb ik mijn verjaardag gevierd bij de warung waar ik bijna elke avond eet, zodat ook zij mijn verjaardag mee kunnen vieren. Intussen is dat toch een klein beetje familie geworden. Geen kringverjaardag met kaas en worst, maar een Nasi Tumpeng, de Balinese variant van een verjaardagstaart. Een grote ‘taart’ van gele rijst met allemaal bijgerechtjes. Smullen dus!

Natuurlijk ook een gewone verjaardagstaart, want dat kan ook niet ontbreken hier. En om het dan helemaal af te maken, heb ik ook nog wat meegenomen voor mijn collega’s bij Stepping Stones Bali. Al is het volgens mij niet echt Balinees om met je verjaardag te trakteren, maar een klein beetje Nederlands op Bali kan nooit kwaad, toch?!

Heel bijzonder dat ik mijn verjaardag een keer op z’n Balinees heb kunnen vieren, zeker nu ik weet dat ik weer naar Nederland ga. Ook dit jaar helaas geen zon op mijn verjaardag en geregeld een bui, maar dat mocht de pret niet drukken.

Na al die feestdagen zit ik nu weer helemaal in het gewone ritme, en dat is ook wel weer lekker. 

Liefs Inske

Nieuwe avonturen 

Na de verhuizing naar Bali in 2023 belooft ook 2024 weer vol nieuwe avonturen te zitten. Mijn Bali avontuur komt namelijk tot een eind en ik kom weer terug naar Nederland.

Onrust 

De keus heb ik een tijdje geleden al gemaakt. Een keus die ik wel heel eng heb gevonden. Want na een half jaar op Bali eigenlijk alleen maar met de dag leven en dan een keus maken voor over een half jaar die invloed heeft op de komende jaren. Durfde ik dat wel? Was ik er wel zo zeker van? Wil ik het echt? Wil ik het over een half jaar dan ook nog steeds? En dat terwijl je in Nederland voortdurend keuzes maakt voor de lange termijn, wilde/durfde ik dat ineens niet meer. Veel vragen, weinig antwoorden.

Voorafgaand aan deze keuze wist ik al wel een tijdje dat Bali ook niet mijn toekomst ging zijn. Maar hoe en wat dan wel, ik had geen idee. Op dat moment was Bali ook nog helemaal prima en hoefde ik ook nog zeker niet weg. Het had geen haast, maar die toekomstvragen bleven me wel achtervolgen.

Mijn tripje naar Singapore heeft me daarbij ook weer aan het denken gezet. Toen ik in Singapore op het vliegveld zat, te wachten op het vliegtuig terug naar Bali, voelde dat ineens zo raar. Normaal gesproken als ik naar huis ging, ging ik terug naar Nederland, dat was nu ineens niet. Dat was ook het moment waarop ik het gevoel had, “ik ga terug naar Bali”, niet “Ik ga terug naar huis”. Een bevestiging dat dit niet mijn definitieve thuis ging worden.

Meer rust

Deze keuze heeft mij zoveel meer rust gegeven dat ik het laatste half jaar ook veel meer heb kunnen genieten van al het moois op dit eiland. Ik wilde graag naar Bali met een open einde, omdat eigenlijk elke keer veel te kort was, maar ik heb ervaren dat ook het open einde niets voor mij was en toch te veel onzekerheid met zich meebrengt.

Al blijft het heel dubbel, want nu het einde zo dichtbij komt, nu het echt gaat gebeuren, nu ik echt pas begin te beseffen dat ik hier weg ga, wil ik eigenlijk nog helemaal niet weg. Bali zal altijd een plek blijven waar ik me zo thuis voel. Voor altijd mijn tweede thuis. Een plek die ik ontzettend ga missen. De mensen hier die ik heel erg ga missen.

Maar het zal geen afscheid voor altijd worden, ik kom terug. Dat is iets wat zeker is. Ik weet alleen nog niet wanneer.

Terug naar Nederland

Toch is het ook wel spannend om weer terug naar Nederland te gaan. Terug naar het westerse leven. Het leven met de klok, op de tijd, haasten. Met als fysiotherapeut elk half uur een andere patiënt. Terug naar het land met kou, kou die mijn lichaam helemaal niet zo fijn vindt. Ik heb al zo lang geen echt koude handen of voeten meer gehad.

Al ben ik ook wel heel benieuwd hoe ik het weer ga vinden in Nederland. Hoelang het duurt voordat ik weer echt geland ben, voordat ik mijn plek weer gevonden heb en voordat ik mee kan in de snelheid van de dag in Nederland.

Zowel Luisterkind als Stepping Stones Bali zullen ook in Nederland onderdeel van mij blijven, alleen zal ik met werk en een studie weer even op zoek moeten naar nieuwe verhoudingen daarin.

Reizen door Indonesië

Maar voordat ik naar Nederland vertrek, ga ik dit voorjaar samen met mijn zusje eerst nog twee maanden door Indonesië reizen. Indonesië is zoveel meer dan alleen Bali, dus we gaan samen Sulawesi en Flores ontdekken. Van noord naar zuid en van oost naar west doorkruisen we beide eilanden. Iets waar ik nu al heel erg naar uitkijk en super veel zin in heb. Al blijft het een klein beetje dubbel, want het betekent ook dat ik met mijn vertrek naar Sulawesi afscheid moet nemen van mijn leven op Bali. Gelukkig hebben we aan het einde van onze reis nog een weekje Bali gepland om echt definitief afscheid te nemen.

Kleine tip als je naar Indonesië reist:
Voor kortere verblijven kan een eSIM vaak een stuk handiger zijn dan een lokale simkaart. Geen gedoe op het vliegveld en bent meteen online zodra je landt. Zelf heb ik mijn telefoon hier geregistreerd en gebruik ik een lokale simkaart, maar voor veel reizigers is een eSIM echt een stuk makkelijker.

Goodbars is hiervoor echt een aanrader en met KELAPA5 krijg je ook nog eens 5% korting.

Nieuwe avonturen

Na de verhuizing naar Bali in 2023 belooft ook 2024 weer vol nieuwe avonturen te zitten. Mijn Bali avontuur komt namelijk tot een eind en ik kom weer terug naar Nederland.

…

Onrust

De keus heb ik een tijdje geleden al gemaakt. Een keus die ik wel heel eng heb gevonden. Want na een half jaar op Bali eigenlijk alleen maar met de dag leven en dan een keus maken voor over een half jaar die invloed heeft op de komende jaren. Durfde ik dat wel? Was ik er wel zo zeker van? Wil ik het echt? Wil ik het over een half jaar dan ook nog steeds? En dat terwijl je in Nederland voortdurend keuzes maakt voor de lange termijn, wilde/durfde ik dat ineens niet meer. Veel vragen, weinig antwoorden.

Voorafgaand aan deze keuze wist ik al wel een tijdje dat Bali ook niet mijn toekomst ging zijn. Maar hoe en wat dan wel, ik had geen idee. Op dat moment was Bali ook nog helemaal prima en hoefde ik ook nog zeker niet weg. Het had geen haast, maar die toekomstvragen bleven me wel achtervolgen.

Mijn tripje naar Singapore heeft me daarbij ook weer aan het denken gezet. Toen ik in Singapore op het vliegveld zat, te wachten op het vliegtuig terug naar Bali, voelde dat ineens zo raar. Normaal gesproken als ik naar huis ging, ging ik terug naar Nederland, dat was nu ineens niet. Dat was ook het moment waarop ik het gevoel had, “ik ga terug naar Bali”, niet “Ik ga terug naar huis”. Een bevestiging dat dit niet mijn definitieve thuis ging worden.

Kinderfysiotherapie

Toen kwam de keus, de keus die definitief doorslag gaf om weer naar Nederland te gaan. Het moment dat ik fruit stond te schillen en heel duidelijk voelde dat ik die master Kinderfysiotherapie wilde gaan doen. Dat moment zal ik ook nooit vergeten denk ik. Heel bizar, hoe toen ineens alles op z’n plek viel en het zo duidelijk was wat ik wilde.

Het gevoel dat ik met kinderen wil werken was er eigenlijk al heel lang. Dit werd hier op Bali alleen nog maar meer bevestigd. Wat is er dan mooier om dit te kunnen combineren met fysiotherapie? Iets wat ik ook nog steeds reuze interessant vind. Dus in september ga ik starten met de master Kinderfysiotherapie.

Het is iets totaal anders dan wat ik het afgelopen jaar op Bali allemaal heb gedaan, maar wel iets waar ik echt naar uit kijk en al veel zin in heb. Want als ik ergens blij van wordt dan zijn het kinderen. 

Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Soms heb je wat meer tijd nodig om erachter te komen wat je echt graag wil. En blijkbaar moest ik eerst naar Bali om er daar achter te komen dat ik toch weer in Nederland moet zijn.

Meer rust

Deze keuze heeft mij zoveel meer rust gegeven dat ik het laatste half jaar ook veel meer heb kunnen genieten van al het moois op dit eiland. Ik wilde graag naar Bali met een open einde, omdat eigenlijk elke keer veel te kort was, maar ik heb ervaren dat ook het open einde niets voor mij was en toch te veel onzekerheid met zich meebrengt.

Al blijft het heel dubbel, want nu het einde zo dichtbij komt, nu het echt gaat gebeuren, nu ik echt pas begin te beseffen dat ik hier weg ga, wil ik eigenlijk nog helemaal niet weg. Bali zal altijd een plek blijven waar ik me zo thuis voel. Voor altijd mijn tweede thuis. Een plek die ik ontzettend ga missen. De mensen hier die ik heel erg ga missen.

Maar het zal geen afscheid voor altijd worden, ik kom terug. Dat is iets wat zeker is. Ik weet alleen nog niet wanneer.

Terug naar Nederland

Toch is het ook wel spannend om weer terug naar Nederland te gaan. Terug naar het westerse leven. Het leven met de klok, op de tijd, haasten. Met als fysiotherapeut elk half uur een andere patiënt. Terug naar het land met kou, kou die mijn lichaam helemaal niet zo fijn vindt. Ik heb al zo lang geen echt koude handen of voeten meer gehad.

Al ben ik ook wel heel benieuwd hoe ik het weer ga vinden in Nederland. Hoelang het duurt voordat ik weer echt geland ben, voordat ik mijn plek weer gevonden heb en voordat ik mee kan in de snelheid van de dag in Nederland.

Zowel Luisterkind als Stepping Stones Bali zullen ook in Nederland onderdeel van mij blijven, alleen zal ik met werk en een studie weer even op zoek moeten naar nieuwe verhoudingen daarin.

Reizen door Indonesië

Maar voordat ik naar Nederland vertrek, ga ik dit voorjaar samen met mijn zusje eerst nog twee maanden door Indonesië reizen. Indonesië is zoveel meer dan alleen Bali, dus we gaan samen Sulawesi en Flores ontdekken. Van noord naar zuid en van oost naar west doorkruisen we beide eilanden. Iets waar ik nu al heel erg naar uitkijk en super veel zin in heb. Al blijft het een klein beetje dubbel, want het betekent ook dat ik met mijn vertrek naar Sulawesi afscheid moet nemen van mijn leven op Bali. Gelukkig hebben we aan het einde van onze reis nog een weekje Bali gepland om echt definitief afscheid te nemen.

Spijt?

Heb ik ooit spijt gehad van mijn keuze om uit Nederland te vertrekken? Nee, geen enkel moment. Ik ben ontzettend blij dat ik deze stap gezet heb. Dat ik hier de tijd en ruimte heb gekregen om uit te zoeken wat ik wilde. Dat ik op heb kunnen gaan in deze mooie cultuur en zoveel nieuwe ervaringen heb opgedaan. Super veel heb mogen leren. Dit is iets wat niemand mij ooit nog afpakt en waar ik altijd met een fijn gevoel op terug zal kijken. Bali heeft voor altijd een plekje in m’n hart.

Saya pasti akan kembali ke Bali!

Liefs Inske